Eén kapitein aan boord: wat we van een VPP vragen
Energieleveranciers willen je thuisbatterij inzetten voor het net. Prima, maar niet door het stuur over te nemen. Wie een eigen energiemanagementsysteem draait, heeft een signaal nodig, geen overname.
Steeds meer Nederlandse leveranciers bieden geld voor de flexibiliteit van je thuisbatterij, laadpaal of warmtepomp. Ze bundelen duizenden apparaten tot een virtuele energiecentrale (VPP) en verdienen op de onbalansmarkt of tegen netcongestie. Een goed idee: het net heeft die flexibiliteit hard nodig. Maar bijna alle aanbieders kiezen dezelfde aanpak, en die werkt slecht samen met een eigen HEMS.
Een HEMS zoals SEM werkt vanuit één principe: er is één kapitein aan boord. Eén systeem kent de laadtoestand, de zonnevoorspelling, de auto op de oprit en je comfortgrenzen, en neemt de beslissingen. Een leverancier die er via de cloud van de fabrikant doorheen stuurt, maakt er twee kapiteins van.
Waarom overname botst met een HEMS
Bij overname krijgt de leverancier rechtstreeks toegang tot je batterij en geeft hij zelf laad- en ontlaadopdrachten. Voor wie verder niets aanstuurt is dat handig. Voor wie een HEMS draait, gaat het mis op vier punten:
Het plan klopt niet meer
Je HEMS plant de batterij vooruit op zon en prijs. Grijpt de leverancier in, dan rekent het systeem met een laadtoestand die er niet meer is.
Tegengestelde opdrachten
Twee systemen die om de beurt sturen, laden en ontladen tegen elkaar in. Dat kost rendement en slijtage, en niemand verdient eraan.
De leverancier ziet maar half
Hij kent de vraag van het net, maar niet je auto die om zeven uur vol moet of de warmtepomp die net gaat draaien.
Vastgeketend aan één merk
Overname loopt via de cloud van de fabrikant. Werkt jouw batterij niet met die aanbieder, dan doe je niet mee, hoe flexibel je huis ook is.
Een signaal in plaats van het stuur
Het kan ook anders, en het bestaat al. Het Britse Axle Energy werkt met een signaal: het kondigt aan dat er tussen bijvoorbeeld 17:00 en 18:00 behoefte is aan export, met starttijd, eindtijd en richting. Home Assistant-gebruikers halen dat signaal binnen via een eenvoudige koppeling, en hun eigen systeem beslist hoe het meedoet. Betaald wordt per gebeurtenis, voor wat je daadwerkelijk levert.
Zo doet ieder waar hij goed in is. De aanbieder weet wat het net nodig heeft. Jouw HEMS weet wat er in huis kan. Dat levert meer flexibiliteit op dan een overname die blind ingrijpt, en het werkt met elk merk dat je HEMS kan aansturen.
Wat we vragen van leveranciers en aggregators
Signaal, geen overname
Stuur een verzoek, geen opdracht. Het HEMS van de klant blijft de enige die apparaten aanstuurt.
Een open, gedocumenteerde API
Start, eind, richting en de vergoeding vooraf, lokaal of via een eenvoudige webkoppeling uit te lezen. Een open standaard zoals OpenADR mag, als het maar openbaar is.
Ruim op tijd aankondigen
Een uur vooraf is genoeg om de batterij te laten bijladen op zon, de auto te pauzeren of de boiler voor te verwarmen.
Betalen per geleverde kWh
Gemeten aan de slimme meter, per gebeurtenis, met een helder overzicht achteraf. Geen vaste vergoeding die niets zegt over wat je bijdraagt.
Vrijwillig per gebeurtenis
Moet de auto vol of is het huis vol gasten, dan sla je een keer over. Zonder boete, hooguit zonder vergoeding.
Merkonafhankelijk
Geen fabrikantcloud of EMS-box als voorwaarde. Wie zijn apparaten zelf kan sturen, moet kunnen meedoen.
De HEMS-kant is er al
Aan de kant van de huishoudens staat alles klaar. SEM kan nu al reageren op VPP-signalen: eerst in een observatiemodus die alleen laat zien wat het zou doen, daarna met vangrails zoals een reserve-SOC waar de batterij nooit onder komt, en met een eigen boekhouding van de geleverde kWh per gebeurtenis. In de documentatie over net en VPP lees je hoe dat werkt. Wat ontbreekt, is een Nederlandse aanbieder die het signaal levert.
Ruimte voor een andere aanpak
De nieuwe Energiewet maakt aggregeren een eigen rol op de energiemarkt. Huishoudens die zelf opwekken of opslaan, kunnen hun flexibiliteit dan aanbieden via een partij die die flexibiliteit bundelt en verkoopt, ook als dat niet hun eigen leverancier is. Daarmee is er ruimte voor aanbieders die met een signaal werken in plaats van met een overname.
Kort samengevat: flexibiliteit uit huishoudens is waardevol, maar laat het huis zelf beslissen hoe het meedoet. Een signaal, een open API, betaling per geleverde kWh en vrijheid per gebeurtenis: dan doen ook de huishoudens met de slimste installaties mee.
Leverancier of aggregator? Laten we praten
Werk je bij een energieleverancier of aggregator en wil je een signaalmodel aanbieden, of testen met huishoudens die al een HEMS draaien? Mail naar info@smart-energy-management.nl. En draai je zelf een HEMS: vraag je leverancier gerust of hij dit gaat aanbieden. Hoe vaker die vraag binnenkomt, hoe sneller het er komt.
Lees ook ons eerdere artikel VPP en je eigen HEMS: kan dat samen?, met een overzicht van de Nederlandse aanbieders en hoe je ze nu al combineert.
Bronnen
Zelf de regie houden?
Zo zet je Home Assistant en SEM op, van leeg kastje tot huis dat zelf beslist.
Naar het stappenplan →
Geschreven door Rien du Pré
Werkt al dertig jaar met smart homes en test alles eerst in zijn eigen huis. Onafhankelijk van leveranciers.
Klaar voor het einde van de saldering?
Meld je aan en download direct de checklist voor 1 januari 2027. Daarna mail ik je alleen als er iets nieuws is: praktische artikelen, nieuwe SEM-versies en echte cijfers uit de praktijk.
Geen spam. Afmelden kan altijd met één klik.